Tekrarlayan polikondrit (Relapsing Polychondritis - RP), vücuttaki kıkırdak ve proteoglikan açısından zengin dokuları etkileyen nadir ve potansiyel olarak ciddi bir otoimmün hastalıktır. Yılda milyonda 3-4 kişide görülür.

Bu makalede, tekrarlayan polikondritin belirtilerini, KBB ile ilişkisini, tanı yöntemlerini ve tedavi seçeneklerini detaylı olarak ele alacağız.

Tekrarlayan Polikondrit Nedir?

Polikondrit, bağışıklık sisteminin vücudun kendi kıkırdak dokularına saldırmasıyla oluşan bir otoimmün hastalıktır:

  • Otoimmün: Bağışıklık sistemi kıkırdağa karşı antikor üretir
  • Tekrarlayan: Alevlenme ve remisyon dönemleri karakteristik
  • Sistemik: Birçok organı etkileyebilir
  • Nadir: Yılda milyonda 3-4 vaka
  • Kadınlarda: Erkeklere göre hafif daha sık
  • Orta yaş: Genellikle 40-60 yaş arasında başlar

Hangi Yapıları Etkiler?

Kulak (%85-95)

  • Aurikular kondrit: Kulak kepçesinde kızarıklık, şişlik, ağrı
  • Kulak memesi tutulmaz (kıkırdak yok)
  • Tekrarlayan ataklarla kulakta deformite gelişebilir ("karnabahar kulak")
  • İşitme kaybı olabilir

Burun (%60-70)

  • Nazal kondrit: Burun köprüsünde ağrı ve şişlik
  • Saddle nose: Zamanda burun köprüsünde çökme
  • Eyer burnu deformitesi

Solunum Yolu (%50-70)

  • Laringeal tutulum: Ses kısıklığı
  • Trakeal tutulum: Öksürük, nefes darlığı
  • Trakeal stenoz: Hava yolu daralması (en tehlikeli)
  • Acil müdahale gerektirebilir

Eklemler (%70-80)

  • Seronegratif artrit
  • Büyük ve küçük eklemlerde ağrı
  • Deformite oluşturmaz

Göz (%50-65)

  • Episklerit, sklerit
  • Üveit
  • Konjunktivit
"Tekrarlayan polikondrit nadir bir hastalık olsa da, erken tanı kritiktir. Solunum yolu tutulumu hayatı tehdit edebilir. Açıklanamayan kulak kızarıklığı, burun çökmesi veya nefes darlığında şüphelenmek gerekir." — Prof. Dr. Mustafa Gerek

Belirtiler: Nasıl Anlaşılır?

En Sık İlk Başvuru Belirtileri

  • Kulak kızarıklığı: Ani başlayan, şiddetli, membran tutulmayan
  • Eklem ağrısı: Simetrik olmayan, gezici
  • Göz kızarıklığı: Tekrarlayan episklerit

KBB Belirtileri (Prof. Gerek'in Araştırmasından)

  • Aurikular kondrit (kulak kepçesi iltihabı)
  • Ses kısıklığı
  • Öksürük ve nefes darlığı
  • Burun köprüsü hassasiyeti
  • İşitme kaybı
  • Vertigo

Sistemik Belirtiler

  • Ateş
  • Halsizlik
  • Kilo kaybı
  • Anemi

Tanı: Nasıl Konur?

McAdam Kriterleri (3 veya daha fazla)

  1. Bilateral aurikular kondrit
  2. Poliartrit (seronegratif, non-eroziv)
  3. Nazal kondrit
  4. Okuler inflamasyon
  5. Respiratuar kondrit (larenks, trakea)
  6. Audio-vestibüler hasar

Laboratuvar

  • ESR ve CRP: Alevlenmelerde yüksek
  • Anemi: Kronik hastalık anemisi
  • Spesifik test yok

Görüntüleme

  • BT: Trakeal kalınlaşma, stenoz
  • MR: Kıkırdak inflamasyonu
  • PET-BT: Aktif inflamasyonun tespiti

Endoskopi

  • Laringoskopi ve bronkoskopi
  • Hava yolu stenozunun değerlendirilmesi

Tedavi: Nasıl Kontrol Altına Alınır?

1. Akut Alevlenme Tedavisi

  • NSAİİ: Hafif vakalarda
  • Kortikosteroidler: Prednizon 40-60 mg/gün
  • Hızlı yanıt: Steroidlerle belirtiler hızla düzelir

2. Uzun Süreli İmmunsupresyon

  • Metotreksat: En sık kullanılan
  • Azatioprin
  • Mikofenolat mofetil
  • Siklofosfamid: Şiddetli vakalarda

3. Biyolojik Ajanlar

  • Anti-TNF: İnfliksimab, adalimumab
  • Anti-IL-6: Tosilizumab
  • Dirençli vakalarda

4. Cerrahi Müdahale

  • Trakeotomi: Kritik hava yolu daralmasında
  • Trakeal stent: Stenoz tedavisinde
  • Rekonstrüktif cerrahi: Burun veya kulak deformitesinde